1-Yönetimle ilgili yüzyıllara uzanan bir bilgi birikimin varlığı, bu varlığı kullanırken gerekli olan yetenek, yeryüzünde pek çok insanın yöneticilik yaparak geçimini sağlaması, yönetimin hem bilim ve sanat, hem de bir meslek olduğunu ortaya koyuyor.

İnsanlar vardır, bilgiye sahiptirler; fakat beceremezler. İnsanlar vardır, becerirler, fakat bilgileri noksandır. İdeal olanı hem bilmek hem de becermektir.

Siz de bilgi ve becerilerinizi yoklayın. Noksan olan birşeyler mi var? Mutlaka tamamlamalısınız.

Yönetici misiniz?… Öyleyse kim olduğunuzu ve öneminizi bilin!

Siz, yönettiğiniz kimselerin beynisiniz. Onun bütün unsurları size bağlıdır. Sizde meydana gelebilecek bir arıza, sistemi felce uğratabilir. Bu nedenle kim olduğunuzu ve öneminizi unutmadan görevinizi yerine getirmelisiniz.

Bir yönetici sosyal bilimlere vakıf olmalıdır. Çünkü sosyal bilimlerin yönetime kaydadeğer katkıları vardır.

Psikolojiden ferdi, sosyolojiden grup, tarihten tecrübe, antropolojiden kültür, ekonomiden büyüme, ekolojiden uyum felsefeden ise kural bakış açılarını alan yönetimin, bunlardan yoksun kaldığı zaman hareket edemeyecek kadar dar bir alana sıkışacağı açıktır.

Buradan çıkan mesaj şudur: Yönetmeye talip olan, merdivenin basamaklarını tırmanmak istiyorsa, bütün sosyal bilimlerden genel manada haberdar olmak ve gerektiğinde onlara da müracaat etmek zorundadır.

2-Yönetim geçici ve anlık değildir. Bir yerde başlayıp bir yerde bitmez ve hep devam eder. Birbirini tamamlayan faaliyetler ve davranışlar dizisidir. Fonksiyonlarıyla yaşar.

İnsanlar ve örgütler var oldukça, yönetim de var olacaktır. Yönetim, insanlar ve örgütlerle birlikte yaşamaya devam eder. Çünkü o, fonksiyonları ölçüsünde bir süreçtir.

Yönetim fonksiyonları da ihmal edilmemelidir.

Yönetimin fonksiyonları şunlardır:

Planlama, örgütleme, yön verme, koordinasyon, kontrol, karar verme, motivasyon, yenilik yapma. Yönetimin fonksiyonları ihmale gelmez.

Bir örgütün daha verimli ve etkin hale getirilememesi yönetimle ilgili bir meseledir. Yönetici örgütü verimli hale getirmek için mevcut kaynaklarla en fazla ürünü elde etmesini bilmelidir.

Bir örgütün üç temel kaynağı vardır. Fiziki kaynaklar, mali kaynaklar ve insan kaynakları. Bu üç kaynağın da verimlilik üzerinde etkileri vardır. Yönetici bu üç kaynağı en iyi şekilde kullanabilmelidir ki verimliliği en üst düzeyde elde etsin.

3-Liderlik, yönetimin başarısı için gerekli bir unsurdur. Liderlikle buluşamayan bir yöneticilik, başarıyı simgeleyen madalyonu çok zor kazanır. Liderlik bağı, kişiler üzerinde güç sahibi olmayı değil onları etkilemeyi hatırlatır.

Hiç kimse piyon olarak doğmaz. Her insanda liderlik potansiyeli vardır.

Önemli olan bu potansiyeli ortaya çıkarmak, işlemek ve kullanılacak duruma getirmektedir.

‘Yöneteceğim’ diyorsanız. ‘Liderim’ de diyebilmelisiniz. Çünkü yöneticiler aynı zamanda liderin niteliklerine sahip olur ve onların yaptıklarını yapabilirse, ilerlemeye devam ederler.

4- Lider yönetici fiziki ve kişilik özellikleri yönüyle izleyicilerden farklıdır.

Üzerinde en çok durulan özellikler şunlardır:

Yaş, boy, cinsiyet, yakışıklılık, güzellik, olgunluk, başkalarına güven verme, kendine güven duyma, güzel konuşma, samimiyet, doğruluk, zeka, bilgi, kişiler arası ilişki kurma yeteneği, ileriyi görebilme, inisiyatif sahibi olma, hissi olgunluk, kararlılık, açıksözlülük, dürüstlük… Lider yönetici yetiştirirken, bu özelliklere yönettiği insanlardan daha fazla sahip olur.

Üretken olan Lider yöneticinin özellikleri şunlardır:

a-Direktifçi: Yetkindir ve kişilik gücüne sahiptir, sert ama adildir. Hareketlendirici ve zorlayıcıdır, kararları kendisi verir. Elemanlarıyla mesafelidir. Ödüllendirir. Göreve yönelik davranır. Çatışmaları doğrudan kendisi göğüsler.

b-İşbirlikçi: Grup kabulünü ister. Danışmacıdır. Destekleyicidir. Ekip oluşturucudur. Kararlarda mutabakat sağlar. Elemanlarıyla yakındır. Grup başarısına katılarak kontrol eder. çatışmalar çözülürken görüşler birleştirilir. Hedeflere ulaşmak için işbirliği arar.

c-Arkadaşça: Eşitlik taraftarıdır, meslektaşlarının kabulüne önem verir. Birleştiricidir. Liderliği paylaşmadan yanadır. Etkili kararları kabul eder. Karşılıklı saygıdan yanadır. Ekip başarısı için kişisel sorumluluk ister. Çatışmaları üretken tartışmalarla çözmek ister.

Çalışacak saha, yeteneğine uygun olduktan sonra, lider yönetici tahammülü sayesinde karşısına çıkan bütün engelleri bertaraf eder ve başarılı olur. Lider yönetici dayanıklı, engel ve zorlukların kıymetini bilen, cesur kişidir.

Yöneticinin dikkat etmesi gereken unsurlar vardır. Bunlara dikkati ölçüsünde yöneticiliği hem devam eder hem de başarılı olur.

a-Yönetici kendi üstleriyle uyum içinde çalışmayı bilmelidir.

b-Yönetici meslektaşlarıyla uyum içinde çalışmayı bilmelidir.

c-Yönetici astlarıyla da uyum içinde olmalıdır. Çünkü yönetici astlarla iş görüşür. Yöneticinin başarısı onların bekleneni vermesine bağlıdır.

d-Yönetici, yapılan işi en az kendi astları kadar iyi bilmelidir ki işlerde meydana gelen alışkanlıkların düzeltilmesinde etkili olabilsin.

e-Yönetici kendini aşabilen insan olmalıdır. Problemler yöneticiden kaynaklanmamalıdır. Yönetici otoritesini iyi kullanmalıdır. Ancak otorite sahibi olmak başarılı olmak için yeterli değildir.

5-Etkili lider, yönetici, hoşlanmasa bile, otoriteyi örgütsel hayatın bir gerçeği olarak kabul eder. Kendisi astlarına karşı adil kullandığı gibi, amirlerinin de adil kullanmasını bekler. Hele hele gerekmediği halde, otoriteyi atıl bırakmaz. Fakat otoritenin de arkasına gizlenmez. Otorite, yöneticinin kullanabileceği en etkili silahlardan biridir.

Otoritenizi kullanın! Gücünüzü küçümsemeyin ve onu üretken kılın.

Güç, başkalarını etkilemede yetersizdir. Gücünüzle birleştiremediğiniz bir otorite yetersiz kalabilir.

Gücün temelleri şunlardır:

Uzmanlık gücü, kanuni güç, ödüllendirme gücü, cezalandırma gücü, zorlayıcı güç, kişilik gücü, ilgi yoluyla güç v.b.

6-Yönetici örgüt içindeki grupların farkında olmalı ve gruplardaki kişilerin ilişkilerine vakıf olmalı böyle bir yönetici adeta grubunun bir üyesi gibi düşünebilir. Ve bu da grubun yönetimi hususunda ona büyük avantajlar sağlar. Grup liderini etkileyebilen yönetici grubun örgütün amaçlarının gerçekleşmesi için yapılan faaliyetlerin bir parçası haline getirebilir.

7-Ehliyetli bir lider yönetici astlarını teşvik etmesini bilmelidir. İnsanlar genellikle fizyolojik ve psikolojik ihtiyaçları giderilerek başarılı olma, güç kazanma, bağlanma, inanç, tutum ve isteklerin desteklenerek teşvik edilebilirler. Astlarını teşvik eden yönetici onları motive etmiş sayılır.

8-Örgüt içerisindeki grupların ya da fertlerin münasebetleri bazen çatışmalara dönüşebilir. Bunları önlemek ve olmaması için çareler aramak yöneticinin vazifeleri arasındadır.

Bugün artık çatışmaların bir örgüt için kaçınılmaz olduğu bilinmektedir. Bu durumda önemli olan bu çatışmaların nasıl yönetileceğidir.

Çatışmaları etkili bir biçimde çözmek istiyorsanız şunlara dikkat etmeniz gerekir:

a-Çatışma gerçeğini kabul edin.

b-Çatışmanın kaynağını belirleyin.

c-Diğerleriyle konuyu tartışın.

d-Tartışmak amacıyla toplantı yapın.

e-Uzlaşmak için fikir birliği sağlayın.

f-Yardımlaşma isteyin.

Çatışmalar zararlı bir noktaya varmadıkça örgütünüz mutlu bir aile görüntüsü verir.

9-Lider yönetici amaçlara göre yönetmeyi gerçekleştirebilmelidir.

Amaçlara göre yönetim, yetki ve sorumlulukları güçlendiren, birey ve örgüt amaçlarını birbirine yaklaştıran ve ekip çalışması oluşturan bir süreçtir. Bu sürecin dört safhası vardır:

1-Amaçların belirlenmesi,

2-Faaliyetlerin planlanması,

3-Özkontrol,

4-Değerleme.

10-Lider bir yönetici olmak için gereken unsurlardan biri de konuşma sanatını iyi bilmektir. Lider yönetici kalpler güzel konuşmasıyla girebilir. Bu nedenle konuşma tarzı fevkalade önemlidir.

Konuşmanın dikkat edilmesi gereken altı önemli öğesi vardır:

a-Ses hacmi: Konuşurken sesiniz rahatça duyulabilmelidir.

b-Hız: Gerektiği yerde hızlı, yavaş veya coşkulu konuşma ayarlanabilir.

c-Ses perdesi: Gerektiği yerde sesin alçaltılması veya yükseltilmesinin ayarlanmasıdır.

d-Kalite: Sesin kendine has durumudur. Ses aygıtları, fiziksel durumlar ve duygusallık, ses kalitesini etkiler.

e-Tonlama ve telaffuz: Tonlama, çıkarılan seslerin yapısını, kalınlığını ve inceliğini anlatır. Kelimelerin gerçek şekilleriyle seslendirilmesi iyi bir telaffuzun varlığına bağlıdır.

f-Lehçe ve tarz: Konuşmanın dil kurallarına en uygun lehçe ile yapılması konuşmanın başarısına büyük katkıda bulunur.

11-Lider yönetici fertlerin bilinmeyen yönlerini (ferdin de farkında olmadığı yönlerini) açığa çıkarmasına yardımcı olur.

Lider yönetici için olaylara bakış açısı iki şekilde olmalıdır:

a-Olaylara farklı boyutlardan bakabilmek.

b-Olaylara bir bütün olarak bakabilmek.

Lider yönetici kendinden ve başkasından azami derecede istifade eden kişidir. Bunu yapabilmesi için de kendisini ve elemanlarını çeşitli açılardan tutarlı bir şekilde tanımasına bağlıdır. Bir yönetici bilmeli ki herkesin yedek kuvvetleri vardır. Etkili dürtüler olmadan, bu yedek kuvvetlerin cepheye sürülmesi pek mümkün değildir.

12-Lider yönetici, olumlu eleştirilere duyarlı olmalı ve gerektiğinde görüşlerini değiştirmeyi bilmelidir. Lider yönetici bilir ki, insanın kendisi, hatalarının tamamının farkına varamayabilir. Bu yüzden kulaklarını başkalarına çevirmelidir. Gelebilecek eleştirileri dinlemeli, tarafsız bir muhakemeyle değerlendirmeli ve doğru hususlarda mutlaka dikkatli davranmaya ve hatayı yeniden tekrarlamamaya çalışmalıdır.

13-Lider yönetici astlarının performansını objektif bir şekilde değerlendirmelidir. Bunu da aşağıdaki konuları düşünerek yapabilir: Ücret artışları, ikramiyeler, eğitim, disiplin, terfiler.

Performans değerlendirmesi, esasında dikkate alınabilecek ölçüler üç ana başlık altında toplanabilir:

a-Kişisel nitelik, çalışma ve iç tutumuna ilişkin ölçüler.

b-Kişiliğe ilişkin ölçüler,

c-Potansiyele ilişkin ölçüler.

14-Lider yönetici gerektiğinde yetki ve sorumluluklarını astlarına devretmesini bilmelidir. Bu, örgütün başarısını arttıran bir unsurdur. Lider yöneticinin mutlaka yapması gereken sorumlulukları vardır. Bunlar:

a-Uygun yetki ve sorumluluklar, görevi en iyi şekilde yerine getirecek olan en yetkili astlara verilir.

b-Lider yönetici, görev verdiği elemana yetki ve sorumlulukta verir.

c-Lider yönetici, astlarına daima verdiği görevden sorumlu tutar.

d-Lider yönetici görevlerin bir kısmını astlarına vermiş olsa bile kendi üst yöneticisine karşı tüm sorumluluğu üstlenir.

e-Lider yönetici kendisine yüklenen bir sorumluluğu elinden geldiğince yerine getirmeye çalışan bir astını asla cezalandırmaz.

f-Etki ve yeteneklerini ancak yetki verme sanatı yoluyla geliştire-bileceğine bilir.

15-Lider yönetici gerektiği zaman vazifelerin yerine getirilmesi için yüksek performanslı ekipler kurmalıdır. Bu ekipleri kurarken dikkat etmesi gereken özellikler vardır. Bunlar:

a-Ekibin her üyesi ekip hakkında bir sahiplik ve kontrol duygusu taşımalıdır.

b-Ekip üyeleri arasında karşılıklı mutabakata dayalı anlaşma olmalıdır.

c-Ekip faydalı çatışmalara açık ve yenilikçi fikirleri geliştirmeye müsait olmalıdır.

d-Ekipte etkili bir haberleşme sağlanmalıdır.

e-Örgüt üst yönetimi, ekibe rahat hareket edebilmesi için yetki vermeli, ekip üyeleri de kendi üyelerine yetki ve destek vermelidir.

16-Lider yönetici okuma ihtiyacı duyan bir kişidir. Çünkü lider yönetici bilir ki okumayan insanın dünyası tektir; okuyan insanın önüne de hergün yeni dünyalar açılır. Lider yönetici okuduğu kitaplardan en iyi şekilde istifade etmelidir. Bunun yolları da Şunlardır:

a-Amaç belirlenmelidir.

b-Okunacak şey isabetli tespit edilmeli ve yönetici gereksiz bilgilerle oyalanmamalıdır.

c-İyi bir okuma ortamı sağlanmalıdır.

d-Dikkatini sadece okuduğuna yöneltmelidir.

e-Önemli bilgileri not etmelidir.

f-Öğrendiklerini unutmamalıdır.

Okuma gerçekleştirilirken üç husus aynı anda gerçekleştirilmeli ki beklenen fayda temin edilmiş olsun. Bunlar: Okumak, öğrenmek ve unutmamaktır.

17-Lider yönetici herhangi bir başarısızlık durumunda ‘Keşke!’ yerine ‘Gelecek sefere’ diyen kişidir. Çünkü ‘keşke!’ kaybolan ümitleri ‘Gelecek sefere’ ise yeni ümitleri sembolize eder. Lider yönetici ise ümidini yitirmeyen kişidir ve lider yönetici aynı zamanda hatalarından ders alan ve onları tekrarlamayan kişidir. Tekrarlanmayan hatalar fayda sağlar. Tekrarlanan hatalar ise öldürücüdür.

18-Lider yönetici, zamanını iyi ayarlayan kişidir. Zamanı denetlemenin yolu, insanın kendisini denetlemesinden geçer. Zaman kaynağını harcayan şeyin kendisi olduğunu bildikten sonra, harcamayı fazla yapan odak noktayı tespit etmiş demektir. Artık kendisini denetlemekle zamanı denetleyecektir.

Fakat pratik gösteriyor ki, pek çok yönetici zaman konusunu ihmal etmektedir. Sırf zamanı kötü kullandığı için faaliyetlerinden olumsuz sonuçlar alan yöneticiler bahaneyi hep başka kaynaklarda aramaktadırlar.

Bütün mesele, yöneticinin önce kendisini tutarlı olarak yönetmesine bağlıdır. Kendinizi yönetmezseniz, başkalarını da yönetemezsiniz. Kendi zamanınızı denetleyemezseniz, başkalarının zamanlarını asla.

19-Yetenekli bir yönetici, bir lider yönetici konuşmaktan çok dinleyen kişidir. Dinlemek, asıl problemlerin su yüzüne çıkmasına neden olur ve yönetici insanlarla geçinebilmek ve aynı anda da amaçlara hizmet edebilmek için atması gereken adımları iyi ayarlayabilir. İnsanlarla geçinebilmek ve onları üzmeden, darıltmadan yer değişiklikleri yapabilmek için yöneticinin yapması gereken önemli unsurlar vardır. Bunlar:

a-Takdir edin ve övün.

b-Hataları doğrudan değil de, vasıtalar kullanarak gösterin.

c-Başkalarının gururlarını koruyun.

d-İnsanları başarıya sevk edin.

e-Onlara değer verin.

f-Yanlışların kolayca düzelebileceğini gösterin.

g-Yaptırmak istediğiniz işi sevdirin.

20-Yönetici liderin yöneticilik becerisine en fazla kriz anlarında ihtiyaç duyulur. Çünkü kriz acil durumu ifade eder. Çözülmesi gereken bir veya birden çok problem, örgüt hayatını tehlikeye sokar ve kısa süre içinde çözülmeleri gerekirse, bir krize girilmiş demektir.

Herhangi bir kriz anında yönetici, önce durumun niteliğini ve boyutlarını belirlemek zorundadır. Zamanında ve yerinde sorular sormak, genellikle problemin çözümünde kilit rol oynar. Bir kriz anında aşağıdaki gibi sorular sormak mümkündür:

a-Durumun kritiklik seviyesi nedir?

b-Olabilecek en kötü şey nedir?

c-Bu karmaşanın ana etkeni nedir?

d-Alternatif çözüm yolları nelerdir?

e-En fazla kimin moralinin bozulma ihtimali var?

f-İlgili kişilerin en çok suçlayacağı kişi kim olacaktır?

g-Durumdan yararlanmaya kalkacak kişiler var mıdır?

h-Herşey bittikten sonra hangi gruplar birbirine güvensizlik duyabilir?

Krizlerin meydana getirdiği olumsuz etkilerin giderilip, örgütü tekrar harekete geçirmenin üç ana kuralı vardır:

a-Verimli çalışmayı engelleyen engelleri ortadan kaldırmak.

b-Örgütün hedeflerini yeniden ve eskisinden daha güçlü olarak belirlemek.

c-Kriz boyunca yapılan başarılı çalışmaları değerlendirmek ve gerekirse ödüllendirme yoluna gitmek.

21-Bir yöneticinin daima hatırlaması gereken ve gerekirse çerçeveletmesi lazım olan veciz sözler şunlardır:

*Kişisel olarak farkedilme arzusu taşımalı ve bunu kazanmak için çalışmalısınız.

*Talihsizlikleri, cesaretsizliği, reddedilmeyi ve hayal kırıklıklarını yenme isteğine sahip olmalısınız.

*Sabırsız zorlamalarla lider yönetici olamazsınız. Hazırlık ve tecrübe çok önemlidir.

*Görev başarınızın çok çalışma hevesinize bağlı olduğunu unutmamalısınız. Alın teri, ilhamdan önce gelir.

*Yetenekli astlarınızın ya da rakiplerinizin varlığını tehlike gibi düşünmemelisiniz. Tam tersine, lider bir yönetici ancak güçlü astlar, yetenekli yardımcılar vasıtasıyla başarıya ulaşır.

*Liderlik ettiğiniz kişilere, karşılık beklemeden fedakarlıkta bulunabilmelisiniz.

*Tabii davranmalı ve mevkinizin sahte gururuna kapılmamalısınız.

*Hatalarınız olabileceği gerçeğini kabul etmeli ve başarılı olabilmek için her gün bir önceki günden daha fazla çalışmanız gerektiğini bilmelisiniz.

*Astlarınızın arasında morali, dürüstlüğü, adaleti sözlerinizle değil, davranışlarınızla yerleştirmelisiniz.

*Astlarınızın amaçsız kalmasına izin vermemelisiniz.

*Astlarınıza, kendilerinden neler beklediğinizi öğretmelisiniz.

*Gücünüzü asla kötüyü kullanmamalısınız. Sıkıntılı anlarda önce astlarınızı düşünmelisiniz.

*Astlarınız arasında sağlıklı bir rekabet ortamı oluşturmalı, ama bunun yıkıcı bir hal almasına izin vermemelisiniz.

*Bencil ilişkilere girmemeli ve astlarınızdan yararlanmaya kalkmamalısınız.

*Moral ve disiplinden yoksun olmak, örgütünüze gelebilecek en bulaşıcı hastalıktır.

*Anlamadığınız konularda asla karar vermemelisiniz. Karar vermede cesaretin kılavuzu sağduyudur.

*Temiz ve mümkün mertebe güzel giyinmelisiniz.

*Ününüz size bağlıdır. İnsanlardan, insanların sizden övgüyle bahsedecekleri biçimde bahsedin.

*Kendi hareket ve ilginizi gerektiren sorumlulukları asla başkalarına yüklememelisiniz.

*Çevrenizde, yetki verirken kendinizi rahat hissedebileceğiniz astlar olmalıdır.

*Herhangi bir asta, onun için değeri olmayan bir ödül asla vermemelisiniz.

*Yaklaşılabilir olmalısınız.

*Herkesin sizinle aynı fikirde olmasını beklememelisiniz.

*Hiç kimseyi küçümsemeyiniz.

*Geleceğinizi, geçmişin gücü üzerine kurunuz.

*Kendinizi aşırı ciddiye almayınız; hatalarınızı göremeyebilirsiniz.

*Yanlış soru sorarsanız, daima yanlış cevap alırsınız.

*Astlarınızın çalışmalarına ilham kaynağı olmalısınız.

*Arkadan gelirseniz, asla lider bir yönetici olamazsınız.

*Meşgul gibi görünmekle, çalışmayı birbirinden ayırabilmelisiniz.

*Şansa asla güvenmemelisiniz.

Sonuç olarak etkili bir örgüt yönetimi, baştan buyana işaret edildiği gibi, örgütün insani yönünün en verimli bir şekilde yönetilmesine bağlıdır. Yöneticilerin veya yönetici olmak isteyenlerin bu gerçeği hiçbir zaman unutmamaları ve yönetimle ilgili elde edebildikleri diğer kaynakları da sabırla incelemeleri, kendi menfaatlerinedir.

Dünya devleti olmanın yoluda Avrasya üzerinde kontrol sahibi olmaktan geçer. Böyle olunca Avrasya üzerinde etkinlik kazanmak yolunda çalışmak esastır. Hal böyle olunca Büyük Satranç Tahtası özetle Avrasya Bölgesi, başlıca oyuncular ise A.B.D., Rusya, Fransa, Almanya, Çin, Japonya, İran, Türkiye’dir. İngiltere’nin bugünkü durumu ile muhtemel yeni oluşumda (Avrasya üzerinde) dikkate değer bir etkinlik gösteremeceği değerlendirilmektedir.

Avrasya bölgesi Batıda Atlas Okyanusu,Doğuda Kuzey Pasifik Okyanusu,Güney-de Hint Okyanusu,Kuzeyde is Kuzey buz denizi ve Arctica bölgesi ile çevrilidir.
Avrasya bölgesinin Asya kıtası bölümünde etkin güçlerin başlıcaları Çin,Japon-ya ve Rusya’dır. Azerbeycan petrolleri bu bölge için stratejik öneme sahiptir. Karadeniz ve Hazar civarı (Kafkasya) özetle istikrarsız küçük devletlerden oluşmakla, Av-rupa’nın Balkanlar bölgesine benzemektedir. Bu bölge büyük miktar etnik grup içermektedir. Kazakistan : (nüfus 17.4 milyon; %41.9 Kazak, %37 Rus, diğerleri Ukraynalı, Alman, Özbek, Tatar ve diğerleri), Kırgızistan : (4.8 milyon nüfus %52.4 Kırgız, %21.9 Özbek, %2.5 Ukraynalı, %2.4 Alman ve %8.3diğerleri), Tacikistan : (6.2 milyon nüfus; %64.9 Tacik,%25 Özbek,%3.5 Rus,%6.6 diğerleri).
Avrasya yalnız yüzölçümü olarak dünyanın en geniş bölgesi olarak kalmayıp, aynı zamanda en fazla nüfusa ve GSMH’ya sahip bölgedir. Asya bölgesinde, Avrupa’ya nazaran örgütlenmemiş bir yapı mevcuttur. (Örneğin AET,NATO v.s. Asya bölgesinde görülmez) Avrasya’nın Avrupa kısmı ise daha çok ulus devletlerden oluşmuştur. Bu devletlerden Fransa ve Almanya, Büyük Satranç Tahtasında aktif oyuncu olmak isterler. Oyuncuların bariz özellikleri ise şöyledir :
A.B.D. : Dünya devleti olmaya aday başlıca devlettir, keza GSMH’sı dünyanın yaklaşık %50’sidir ve başka hiçbir devletin ekonomik gücü bu düzeyde değildir. Tek millet özelliği göstermez, çok değişik toplumları içinde barındırır. Askeri güçte en ileri düzeydedir. Bazı Avrupa devletlerinde ve orta doğuda, kısmen uzakdoğuda üs bölgeleri kurmakta hayli mesafe katetmiştir. Teknolojide gücü yüksektir. Genel yapısı itibariyle dünya devleti olmanın yükünü de taşıyabilecek güçtedir (Kontrol imkanı vardır). Sovyetler Birliği’nin parçalanması ile tek süper güç halini almıştır. Ancak, dünya uluslarının oluşturacağı terörizm A.B.D. için risk oluşturur.
RUSYA : Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nden Rusya’ya dönmesi ile birlikte Letonya, Litvanya gibi Avrupa’ya yakın devletler ile; Azerbeycan, Gürcistan, Kırgızistan, Kazakistan v.s gibi devletler ortaya çıkmıştır. Demokratikleşme ve ekonomisini güçlendirme çabasındadır. Dağılma ile askeri gücünde belirli oranda azalma meydana gelmiştir. İç sorunlar ortaya çıktığından etkili bir şekilde yayılma politikası izleyememektedir. Çeçenistan ve Azerbeycan üzerinde milli hedefleri mevcuttur. Rusya için doğuya açılma yönünden önem arz eder keza Azerbeycan petrolleri vazgeçilemeyecek derecede caziptir. A.B.D. kadar fazla üs bölgeleri mevcut değildir.
ALMANYA : Avrupa’da sanayi yönünden gelişmiş bir devlettir. Ekonomik durumu oldukça ileri olup, sanayiye dayanır. Avrupa’nın küçük devletlerinin, etrafında birleşebileceği kadar güçlüdür. Bünyesinde barındırdığı farklı millet üyesi azdır. Homojen yapıya sahiptir.
FRANSA : Avrupa’da sosyal ve ekonomik yönden gelişmiş diğer bir devlettir. Fransa da Avrupa devletlerine lider olabilecek düzeydedir.

ÇİN : Asya’nın en büyük yüzölçümüne ve en kalabalık nüfusuna sahip devlettir. Ekonomisi genel olarak imalata dayanır. Demokratikleşme yönünde gelişme kaydedememiştir. Bazı komşularıyla sınır problemleri vardır. Son yirmibeş yılda büyük bir ekonomik gelişme kaydetmekle beraber, büyüme hızının yavaşlayacağı değerlendirilmektedir. Asya’nın en büyük silahlı kuvvetlerine sahiptir.

JAPONYA : Uzakdoğuda ekonomik olarak güçlü bir devlettir. Bölgesel değil uluslararası bir özellik gösterir. Avrasya bölgesinin doğusunda jeostratejik bir konuma sahiptir. Avrasya’ya hakim olmak amacında olan bir güç için ideal bir müttefiktir.
TÜRKİYE : Avrasya bölgesinin çok önemli boğazlar bölgesini de kapsamına alan, gelişmekte olan ekonomiye ve dünyada 10 ncu büyük orduya sahip, çeşitli Avrupa ve uluslararası örgütlerle bağlantıda bulunan, demokrasiyi benimsemiş devlettir. Bazı iç sorunları mevcuttur.
İRAN : Türkiye’nin doğu komşusu İran önemli petrol bölgeleri içerir, son zamanlarda demokratikleşme çalışmaları izlenmektedir. Kuzey bölgelerinde yaşayan Azeriler nedeniyle Azerbeycan’a ilgi duymaktadır. Basra körfezi vasıtası ile ortadoğu bölgesine komşudur. İslamiyetin orta Asya’da canlanması İran’ın bugünkü yöneticilerinin özlemlerinin bir parçasıdır.
Amerika’nın Avrasya üzerinde hegamonya sağlayabilmesinin yolu Avrupa’da Fransa veya Almanya liderliğinde birleşmiş bir Avrupa’nın varlığına ve buradan adım adım ilerleyerek Asya’ya doğru yaklaşmasına bağlıdır. Bu esnada Rusya’yı etkin güç olmaktan çıkarmalı yani bu politikada pasifize etmelidir. Eğer mümkün olmazsa Avrupa’da Fransa-Almanya liderliği desteklenecektir (Avrupa’da Amerika’nın bir çok üs bölgesi mevcuttur). Keza Avrupa Avrasya’nın batı köprübaşı durumundadır.
Amerika, Avrasya’da etkinliği için az önce ortaya konan Avrupa politikası yanında uzak doğu politikasında, Japonya’yı, köprübaşı olacak mahiyette elinde bulundurmalı, ancak Japonya’nın desteklenmesinde kontrollü hareket edilmelidir.
Çin ise, Avrasya hegamonyasında Amerika’ya rakip devletlerden başlıcası olmakla birlikte, tek millet olması özelliği ile mağlup durumdadır. Çünkü, Avrasya üzerindeki hegemonik hareket aynı zamanda değişik etnik grupları bünyesinde barındırabilecek demokratik bir yapı gerektirir. Çin’in ise yeterince demokratik olduğu söylenemez.
İran’ın Azerbeycan ve Türkmenistan istikametindeki yayılmacı politikası Amerika için engel teşkil edecek mahiyette değildir. Bugünlerde de İran üzerinde Amerikan etkisi (kültürü) görülmektedir.
Rusya ise içine düştüğü durum nedeni ile Amerika’nın bugünkü hegamonyacılığına karşı etkili güç olmaktan çıkmıştır (Etkinliğinin olmadığı son Avrupa ve Balkan olaylarından gözlenmektedir). Bölge üzerindeki etkinliğini Kazakistan üzerinden yapma gayretindedir.
Amerika, bu mihverde ilerlerken orta Asya ile kültür iletişimini Türkiye üzerinden yapma gayretinde bulunacaktır. Bu noktada Azerbeycan (üzerindeki Rus ve İran emelleri nedeniyle) kilit noktadadır.
Sonuç olarak : Amerika’nın bugün sahip olduğu sosyo-ekonomik,kültürel,askeri güç ve mevcut demokratik yapısı ayrıca, bugüne kadar izlemiş olduğu jeopolitik çizgi onu dünya devletine tek aday yapmıştır.

Birbirlerini candan seven, birbirleri için hiçbir şeyi yapmaktan kaçınmayan, her zaman iyi şeyler yapmak isteyen, haşarı, heyecanlı bir grup ortaokul öğrencisi, çocuk çetesi ve onların birlikte yaşadığı olaylar.
Asena ve arkadaşları rehberlik dersi öğretmenleri Onur öğretmenin okullarının 100. Yılı ile ilgili bir şeyler düşünmelerini istemesi üzerine Asena’nın evinde toplanıp nasıl bir şey yapılacağını düşünmeye başlarlar. Defne yapılacak şeyin hem yararlı hem de güzel olmasını düşünerek kütüphanenin en iyi fikir olacağını düşünür. Okullarında kütüphane yoktur. Bu fikir savaşçılar tarafından çok beğenilir ve bu fikirlerini Onur öğretmene anlatırlar. Onur öğretmen bu fikri çok beğenir ama yapılması düşünülen kütüphane gerçekten çok masraflı ve zor bir iştir. Bu yüzden müdür beyi ikna etmek gerçekten zor olacaktır. Defne’nin aklına okulun arkasındaki küçük metruk ev gelir ve bunu öretmenine söyler. Savaşçılar öğretmenleriyle okulun arkasındaki o eve giderler. Onları okulun bahçıvanı Hasan Efendi karşılar. Fakat bu karşılaşmadan hiç memnun olmamış gibidir. Onur öğretmen o metruk evi çok beğenir. Tam istedikleri gibi bir yer olduğunu görür. Ama bahçıvanın orayı onlara göstermek istemeyişine de bir anlam verememiştir. Onur öğretmen öğretmenler toplantısında bu fikri ortaya atar. Öğretmenlerde bu fikri beğenir. Ama müdür yardımcısı o binanın çok eski olduğunu orada her an bir kaza olabileceğini söyleyerek bu fikri onaylamaz. Bunu öğrenen Gökkuşağı Savaşçıları çok üzülürler, özelliklede Defne. Çünkü fikri bulanda evi gösterende odur. Bir anlam veremedikleri bu olaya inanmak istemezler. Aradan birkaç gün geçtikten sonra savaşçılardan biri olan Zeynep o evi tekrar görmeye karar verir. Eve yaklaşınca iki kişinin birlikte konuştuğunu görür ve gizlice onları dinler. Konuşanlardan biri Hasan Efendi’dir. Ama diğerini tanıyamaz. Bu olayı hemen savaşçılara anlatır. Savaşçılarda bu olayı incelemeye karar verirler. Berk ve Asena birkaç gün sonra gizlice eve girerler. Fakat evde çok önemli bir şey yoktur. Bir çalışma masası ve büyük bir şömine vardır. Berk şöminenin içine girer ve orda gördüğü halkayı kendine doğru çeker. O anda gizli bir geçit açılıverir. Berk şaşırmıştır. Tam geçide girerken Asena ıslık çalarak bahçıvanın geldiğini haber verir. O da geçidi kapadıktan sonra hemen evden çıkar. Koşarak okula giderler. Bu önemli olayı savaşçılarla paylaşmaları gerekiyordur. Bu olaydan sonra hemen toplantı çağrısı yapılır. Aynı akşam Asena’nın evinde durumu tartışırlar. Ve oraya bir kez daha girmeye karar verirler. Bahçıvanın orda olmadığı bir gün gizlice eve girerler. Gizli geçidi açıp sonuna kadar giderler. Tünelin sonunda merdivenlerden inince gizli bir iskele görürler. Çok şaşırarak oradan ayrılırlar. O esnada evin içinde ki masayı kurcalarken gizli bir köşesinde bir defter bulurlar onu da alıp oradan ayrılılar. Artık okulda bazı kötü işlerin döndüğünü anlamışlardır. Böylece Hasan Efendi’yi takibe almaya karar verirler. Savaşçılardan biri müdür yardımcısının okuldan çok hızlı çıktığını görüp onu takip etmeye kararverir. Onu pek tekin olmayan bir semtte ki lunaparka girerken görür. Kışın ortasında orada ne işi vardır diye düşünüp içeri girer. Onu biriyle konuşurken görür. Bu durumu arkadaşlarına anlatır. Sonunda bu işin çok tehlikeli bir olay olduğuna ikna olurlar ve Hasan Efendi’yle müdür yardımcısını suçlayacak kuvvetli delilleri olmadığını görürler. Onun için Asena o metruk evi bir gece gözlemeye arkadaşlarıyla birlikte karar verirler. Kararlaştırdıkları gece dedesine arkadaşı Sinan’da kalacağını söyler ve o eve gider. Güzel bir yere gizlenir. Gecenin ilerleyen saatlerinde denizden bir motor sesi duyulur. Saklandığı yerden çıkıp denizin kenarındaki ağacın üstüne çıkar. Konuşmalardan Hasan Efendi’nin de orda olduğunu ve kaçakçı olduklarını anlamıştır. Ertesi gün arkadaşlarına duyduklarını anlatır. Onlarda korkmuşlardır. Artık kendilerinin yapabileceği bir şey kalmamıştır. Durumu birilerine anlatmaları gerekiyordur. Bunu idareye anlatamıyorlardır Çünkü birkaç öğrencilerin lafına mı güveneceklerdir yoksa müdür yardımcısına mı? Herkes ne yapabileceklerini düşünürken Asena’nın aklına Süha ağabeyi gelir. Çünkü ordu istihbarat biriminde çalışmaktadır. Hemen Süha ağabeyini yemeğe davet eder. Oda Asena’yı kıramayarak yemeğe gelir. Asena ona yaşadıkları bütün her şeyi birer birer anlatır ve defteri gösterir. Süha ağabeyi bu işle ilgileneceğini söyler ve ona bir daha o eve gitmemelerini söyler.
Asena ve Berk aldıkları defteri yerine koymak isterler. Çünkü onların durumu fark edip kaçmalarını şstemezler. Bu yüzden bir öğlen arasında o eve giderler. Çevre çok sessizdir. Asena eve girer tam defteri bırakıyordur ki arkasında Hasan Efendi’yi görür. Hasan Efendi Asena’yı yakalar bağlar. O esnada Berk’in ıslığını duyulur Hasan Efendi Asena’ya ona gitmesini söyler yoksa ikinizi de öldüreceğini söyler. Asena’da Berk’e açık kapıdan kafasını uzatarak gitmesini ister ve hemen geleceğini söyler. Berk gökkuşağı işaretini yapar Asena ise karşılık vermez. Bu kuraldır işarete karşılık verilir. Yinede sırtını döner ve okula gider Asena’nın dönmediğini görünce gerçekten çok telaşlanır ve Sinan’la birlikte Asena’nın evine giderler. Dedesine durumu baştan sona anlatırlar. Dedesi Süha’yı telefonla arar Süha hemen eve gelir ve çocukları dinler. Çocukları evlerine gönderir. Bu arada o evde Asena zor anlar yaşıyordur. Hasan efendinin kaçakçılıkla ilgili bir çok şeyi açık açık konuşmasından dolayı oların son işi olduğunu ve durumunun hiç parlak olmadığını anlar. Okulun çıkış zilinden sonra eve doğru birinin yaklaştığını görürler. İçeri girdikten sonra müdür yardımcısını karşısında görünce küçük dilini yutacaktır. Akşamın ilerleyen saatlerine kadar beklerler. Motor getirdiği malları almak için gizli geçitten inip aşağı inerler. Çocuğun başına Ahmet’i bırakmışlardır. Dışarıdan köpek sesleri geliyordur. Ahmet köpeği kovalamak için kapıya çıkar ve Süha ağabeyin yumruğuyla bayılır. İçeri girer ve Asena’yı iplerden kurtarır O arada gizli geçitten yukarıya çıkan müdür yardımcısı ve Hasan Efendi silahını onlara doğrulturlar. Süha ağabey yapacakları bir şey olmadığını kaçamayacaklarını kararlı bir sesle söyler. Herkesin yolu açmasını söyler ve Asena’yı tutarak kapıya doğru yürürler. Dışarıya çıktıkları anda Ahbap Hasan Efendi’nin üstüne atlar ve o anda silah patlar. Süha ağabeyde müdür yardımcısını yakalar ve kelepçeler. Kimsenin canı yanmadan bu olayı sonuçlandırmışlardır. Sadece Ahbap’ın tırnağını bir kurşun sıyırıp geçmiştir. Suçlular adalete teslim edilmiştir ve Süha ağabeyle Asena eve giderler. Ailesi de Asena’yı sağ salim görünce çok sevinirler.
İlerleyen günlerde her şey açıklığa kavuşmuştur hatta müdür bey müdür yardımcısından şüphelenip onunla ilgili araştırma yapmıştır, böyle birinin olmadığını sahte belgelerle atandığını öğrenmiştir zaten bu durumu ilgili makamlara da bildirmiştir.
Müdür bey Gökkuşağı savaşçılarını çağırıp onlara çok teşekkür eder. Ama gördükleri bu olayları kimseye bildirmeden çözmeye çalışmalarına çok kızar ve azarlar. Ama yinede yaptıkları işleri ne kadar zor olduğunu tekrar söyler. Okula bir kütüphane yaptırma fikrini ortaya atmalarından sonraki gelişmeler gerçekten çok ilgi çekicidir. Süha ağabeyi Asena’ya anlattığına göre sigara ve içki kaçakçılığı yapıyorlardır. Bunun için okuldan daha iyi bir yer olamaz. Bu kaçakçıları yakalattıkları için gökkuşağı savaşçılarına bir ödül verilecektir. Onur öğretmen Asena ve arkadaşlarını rehberlik sınıfına çağırır. A sınıfının bütün öğrencileri teneffüs arasında rehberlik sınıfındadır. Onur öğretmen” kütüphane fikrini öğretmenler toplantısında kabul ettirir. Ailenize konuyla ilgili bilgi verilecek ve yardım istenecek, bunu da bayrak töreninde müdür bey söyleyecek “der. Çocukların hepsi sevinç içindedir.
Bayrak töreninde müdür bey 100. Yıl için düzenlenen fikirler yarışmasını Orta II A sınıfının fikrini kabul edildiğini ve A sınıfını tebrik eder. A sınıfının öğrencileri ise kazandıkları ödülü kütüphane yapımı için hediye edeceklerini söyler.
Şimdi gökkuşağı savaşçıları kütüphane fikrini kabul ettirmişlerdir ve zorlu bir mücadeleden sonra tekrar eski hayatlarına döneceklerdir. Bu da onları üzüyordur. Ama gökkuşağı savaşçıları her zaman olacaktır. Kim bilir yine böyle heyecanlı olaylar yaşayabilecekler ve har zaman birlikte olacaklardır.
Sonuç olarak; daha çok çocuk niteliği taşıyan bu kitapta birden fazla ana düşünce vardır. Öncelikle dostluk ve arkadaşlığın ne kadar önemli bir kavram olduğu birlikte hareket eden insanların, çocuk bile olsalar her çeşit zorluğa, sıkıntıya karşı kuvvetli olmayı, engelleri aşmayı, zorlukların üstesinden daha kolay gelmeyi öğretiyor. İnsanların savundukları fikirleri sonuna kadar sahiplenmelerini o fikri gerçekleştirmek için elinden geleni yapmaları gerektiğini öğretiyor. Ama insanlar çocukta olsa yetişkinde olsa her zaman her şeyin üstesinden gelemez. Bunun için her insan arkadaşlığa ve yardıma muhtaçtır.

Kitabın Anafikri : İnsanın sorumlulukları vazifesi hayatındaki her şeyden önce gelmelidir.

Yardımcı Fikirler:

1)İnsan vazifesini hakkıyla yerine getirmelidir.
2)İnsan hayatında sorumluluklarına paradan daha çok önem vermelidir.
3)İnsan vazifesini yaparken akrabalarına yakınlarına torpil geçmemelidir
4)Ebeveynler çocuklarını yetiştirirken iyi yetiştirmelidirler.
5)İnsan hayatında paradan daha önemli şeyler olduğunu unutmamalıdır.
6)Çalışanlar görevlerinde üstlerine karşı saygılı olmalıdır.
7)İnsanları düşünceleri alay konusu yapılmamalıdır.
8)Çocuklar babalarını kandırmamalıdır ve karşı gelmemelidirler.
9)Resmi yerlerde memur gibi üst görevlilere torpil geçilmemelidir.

Kitabın Özeti:

Murtaza Yunanistan’dan mübadeleyle Çukurova’ya gelmiş bir muhacirdir.Kolağası Hasan dayısı gibi asker olup savaşarak şehit olmak en büyük isteğiydi.Mübadele yapıldıktan sonra Çukurova’ya gelen muhacirler topraklarını satıp konaklar evler alacak kadar zengin olmuşlardır.Murtaza ve onun gibi düşünenler ise ezan seslerine kavuştukları için şükretmiş mal mülk istememişlerdir.Murtaza mal mülk istemese de ailesi istemiştir.Erkek kardeşi zengin olmayı başarmıştır.Annesi parasızlıktan ölmüştür.Kız kardeşiyle Murtaza İstanbul’a gelmişlerdir.Murtaza Çukurova’da bir kızı tanımış beğenmiştir.Kızı beğenmesinin ası nedeni kızın babasının da Murtaza gibi düşünüp zengin olma derdine düşmemesidir.Murtaza daha sonra bu kızla evlenmiştir.Kız kardeşi de birisiyle evlenmiştir.Murtaza’nın en büyük hayali dayısı gibi askerlik ile ilgili bir görev alıp savaşlarda şehit olmaktı.Ama istediği olmadı askerlikle ilgili bir meslek bulamadı.O da üniforma giyebilmek için mahalle bekçisi oldu ve işini titizlikle yaptı.Hırsızlara, haksız kazanç sağlayanlara, mahalleyi rahatsız edenlere göz açtırmadı çünkü ona göre her ne meslek olursa olsun önemeliydi ve düzgün yapılmalıydı.Mahalleli bundan rahatsız oldu ve türlü türlü oyunlar yaptıysadalar Murtaza’dan kurtulamadılar.Mahallelinin komiseri de Fen Müdürü olan arkadaşı Kamüran’ın fabrikadaki bozulan disiplinini görünce ona Murtaza’yı tavsiye etti.Böylece Murtaza fabrikaya gece kontrolü oldu.Murtaza hep erkek çocuğunun olmasını istedi, onun dayısına benzemesini ve onun gibi asker olup savaşlarda şehit olmasını istedi.Kız çocuklarından sonra erkek çocuğu oldu adını da Hasan koydu.Hasan istediği gibi dayısına benzemedi.Futbola düşkün oldu babasının istediği gibi askeri okula gitmedi sanat okuluna gitti.Murtaza da umudunu yeni doğan çocuğu Hasan’a sakladı.Murtaza yeni doğan çocuğunun da ismini Hasan koymuştu.Murtaza küçük oğlu Hasan’ın istediği gibi olduğunu sanıyordu.Oysa Hasan babasını kandırıyordu.Babası büyüyünce hangi okula gideceksin diye sorduğunda Kuleli Askeri Lisesi dediğinde Murtaza çok seviniyordu dünyalar onun oluyordu.Aslında Hasan babasını kandırıyor babasından para alabilmek için öyle söylüyordu.Murtaza bunu anlamıyordu.Murtaza çalışmaya başladığı fabrikada işçiler tarafından sevilmedi.Çünkü işçiler işten kaytarıyor işlerini aksatıyorlardı.Murtaza’da onlara engel olduğu için işçiler onu sevmediler onlarda mahalledekiler gibi türlü oyunlara başvurup işten atılması için çalıştılar ama başarılı olamadılar.Çünkü fen müdürü Murtaza’ya güveniyor ona tam yetki veriyordu.Öyle ki hemşerisi Nuh bile buna şaşırıyordu.Bunun nedeni ise fabrikanın bozulan disiplininin Murtaza’nın sayesinde düzelmesiydi.Murtaza’nın küçük oğlu Hasan babasını kandırmakla kalmadı ve bir gün bakkaldan ekmek çaldı.Murtaza bunu duyunca çok üzüldü adeta yıkıldı.Bakkal mahkemede Hasan’ı affedip cezasını iptal ettirecekti ama Murtaza oğlunun bu yaptığını ona hiç yakıştıramadı ve onu affetmedi mahkemede hakime cezasını çekmesi gerektiğini söyleyip salonu terk etti.

ANA DÜĞÜM:Murtaza dayısı gibi savaşarak şehit olabilecek mi?

ARA DÜĞÜMLER:

1)Murtaza askerliğe yakın olarak hangi mesleği bulacak?

2)Mahalleli Murtaza’yı kovabilecek mi?

3)Murtaza’nın erkek çocukları dayısına benzeyecek mi?

4)Murtaza fabrikada tutunabilecek mi?

5)Fen müdürü işçilerin şikayetlerini kabul edecek mi?

6)Murtaza fabrikaya giren hırsızı yakalayabilecek mi?

7)Murtaza’nın kızı Firdevs hastalığından kurtulabilecek mi?

8)Murtaza küçük oğlu Hasan’ın onu kandırdığını anlayacak mı?

9)Murtaza’nın küçük oğlu Hasan ceza alacak mı?

10)Murtaza küçük oğlu Hasan’ı affedecek mi?

FİGÜRLER:

Murtaza:Romanın ana kahramanıdır.Sivri uzun burunlu, kalın kapkara kaşlı, geniş alınlı, yeşil gözlüdür.Sorumluluklarını vazifesini çok iyi bilir,vazifesini her şeyi üstünde tutar cesur bir muhacirdir.

Murtaza’nın Karısı:Mavi gözlü, zayıf, paraya önem veren ünvana şerefe önem vermeyen bir kadındır.

Kamüran:Fabrikanın fen müdürüdür.Laubali her şeyi ciddiye almayan ama gerektiğinde de ciddi ve doğru davranmasını bilen her zaman Murtaza’nın arkasında olan peşin hükümlü olmayan çapkın eğlenceye düşkün akıllı biridir.

Akile Hala:Zeki yardımsever düşünceli hep Murtaza’nın yanında olan onu düşünen biridir.

Kontrol Nuh:Kalın kemikli, geniş yüzlü tilkiyi andıran bir yüzü vardır.Laubali işini ciddiye almayan, yalaka, çıkarlarını düşünen, Murtaza’dan nefret eden Fen müdürünün hemşerisi şımarık biridir.

Azgın Ağa:Kaba bıyığı püskül püskül kaşları bir doksan boyunda iri yarı zamanında savaşlar katılmış mert bir adamdır.

Hasan:Murtaza’nın büyük oğludur.Zayıf uzun boylu annesi gibi mavi gözlü akıllı biridir.Babasını sevmez futbola düşkündür.

Hasan:Murtaza’nın küçük oğludur.Murtaza büyük oğlu dayısına benzemediği için küçük oğlunun da adını Hasan koymuştur.Ama küçük oğlu Hasan da babasını sevmez ve onu kandıran kötü biridir.

ZAMAN:Romanın geçtiği zaman verilmemiştir.Kitapta

Murtaza 1925’lerden sonraki mübadelede Türkiye’ye göç etti.

1946-47’lerde yurdun her yanı demokrasi naralarıyla çalkalandığı…

gibi cümlelerin yanında;yarın,gece yarısı,ikindi saati,bir saat 45 dakika,öğle,akşam üstü gibi kozmik zamanlar da kullanılmıştır.

MEKAN:Çukurova,Yunanistan, İstanbul, kahvehane,fabrika,iplikhane,dokumahane,mahalle,

karakol,lokanta,ev,bakkal dükkanı olayların yaşandığı yerlerdir.

ANLATICI-ANLATIM ŞEKİLLERİ VE ANLATIM TEKNİKLERİ:Olaylar kamera sessizliğinde gözlem yapılarak anlatılmıştır.Yani gözlemci figür bakış açısı kullanılmıştır.Romanda geriye dönüş tekniği de kullanılmıştır.Leitmotif tekniğine yer verilmiştir.Murtaza’nın ‘Yukarda Allah Ankara’da devlet burada da ben’ sözü romanda geçen leitmotif örneğidir

BAKIŞ AÇISI:.

Anlatıcı; beğenen taktir ve tasdik eden, tenkit yönelten ve özeleştiride bulunan bakış açısı sergilemiştir.

DİL:Yazar herkesin konuştuğu ortak dili kullanmıştır ve herkesin anlayabileceği bir dil kullanmıştır.Yabancı terimlere yer vermemiş sade yalın anlaşılır bir dil kullanmıştır.

ÜSLUP:Yazar hem uzun hem kısa cümlelere yer vermiştir.Tasvirlerde bulunurken uzun cümleler kullanmayı tercih etmiştir.Edebi sanatlara, tamlamalara yer vermemiş akıcı olmasına özen göstermiştir.Bazı tekrarlanan tasvir cümleleri romanın akıcılığını bozsada roman bundan olumsuz şekilde etkilenmemiştir.

HÜKÜM VE SONUÇ:Orhan Kemal yazılarında gerçeklilik çizgisinde yalın açık bir anlatım kullanır.Bu romanında bu özelliğini devam ettirmiştir.Değişik olarak o kendine has köy, Anadolu tasvirlerine yer verememiştir.Bunun nedeni olarak romanın İstanbul’da geçmesini gösterebiliriz.Eserde kendi görüşlerini direkt olarak ifade etmemiştir ama kahramanları aracılığıyla zaman zaman düşüncelerini yansıtmıştır.

Orhan Kemal Murtaza romanında dönemin şartlarını açık anlaşılır okuyucuyu sıkmayacak şekilde sade gerçekçi bir dille anlatmıştır.

Bay Shaıtana arkadaşlarına evinde bir yemek daveti vererek; bu yemek davetine Belçikalı Dedektif Pairot, Anne Meredith, Bayan Lorrimer, Dr. Geotfrey Roberts, Binbaşı Despard, Bayan Ariadne Oliver (Cinayet Yazarı), Albay Race (Gizli Servis Şefi) ve Başmüfettiş Battle’i çağırır. Davette yemekten sonra Bayan Lorrimer, Anne Meredith, Binbaşı Despard ve Dr. Roberts bir grup oluşturarak briç oynamaya başlarlar. Diğer geriye kalan konuklarda briç oynamaya başlar. Saat 22.20 olduğunda Albay Race ve Dedektif Pairot ev sahibinden müsaade almak üzere kalkar ve şöminenin başında oturan Bay Shaıtana’nın yanına giderler. Bay Shaıtana’nın bir küçük hançerle öldürüldüğünü görürler. Başmüfettiş ve Dedektif Pairot konukları diğer odaya alarak cinayeti araştırmaya başlarlar.

Dedektif Pairot cinayeti tespit eder ve başmüfettiş ile beraber Bay Shaıtana’ya yakın olan masada briç oynayan Binbaşı Despard, Bayan Lorrimer, Miss Meredith ve Dr. Roberts’le konuşarak bir ipucu bulmaya çalışırlar. Daha sonra dedektif başmüfettişe bir gün önce Bay Shaıtana’nın kendisine “Daveti vermesindeki amacının bir katili yakalatmak olduğunu” ima eden bir konuşma yaptığını söyler. Bunun üzerine başmüfettiş, dedektif, Bayan Oliver ve Albay Race konukların geçmişi hakkında bilgi toplamaya başlar.

Araştırma sonucunda Dr. Roberts’in eski hastalarından Bayan Crattack’ın kocasının piyasada çok sayıda bulunan traş fırçasındaki Antraks mikrobundan dolayı ölmüş olduğu bulunur. Bu olaydan yaklaşık bir yıl sonra Bayan Crattack’ında Mısır’da kan zehirlenmesinden öldüğünü ve Mısır’a gitmeden önce son kez Dr. Roberts’a uğrayıp tifo aşısı olduğunu öğrenirler. Bu olayı araştırması için başmüfettişin yardımcısı O’Cannar görevlendirilir. Crattack’ların hizmetçileri Elsie Batt’la görüşür. “Elsie Batt olayı Bay Crattack’ın öldüğü gün çok sinirli olduğunu, Bayan Crattack’a bağırdığını, bağırırken de kendisinin aldatıldığını daha fazla dayanamayacağını söylediğini, bunun üzerine Bayan Crattack’ında Dr. Roberts’i arayarak gelmesini istediğini ve kısa bir süre sonra Dr. Roberts’in gelerek Bay Crattack’la tartışıp ayrı bir odaya gittiğini ve daha sonra Dr. Roberts’in evden ayrıldığını, beyefendinin de o gün Antraks mikrobundan öldüğünü, hanımefendinin ise yaklaşık bir yıl sonra evi satarak Mısır’a gittiğini, giderken son olarak Dr. Roberts’e giderek tifo aşısı olduğu” şeklinde anlatır.

Dedektif Pairot araştırmaya Bayan Lorrimer’le devam eder. Bayan Lorrımer zeki ve briç oynamayı çok seven bir hanımefendidir. Dedektif kendisine o geceki oyun hakkında sorular sorar. Bayan oyunun bütün ayrıntılarını sayarak cevap verir. Dedektif araştırmaya Anne Meredıth ile devam eder. Aynı soruları kendisine sorar. Mıss Meredıth’in briç oyununu fazla takip edemediği verdiği cevaplarla ortaya çıkar. Bayan Oliver’de araştırma yapmak üzere Mıss Meredith’in yanına gelir. Yanında arkadaşı Mıss Phata Dawes’de vardır. Bayan Oliver ona yardım etmek istediğini ve kendisine her zaman gelebileceklerini söyleyerek aldığı cevaplardan sonra evden ayrılır.

Kısa bir zaman sonra Miss Phata daveti hatırlayarak Bayan Oliver’in evine gider. Miss Phata Bayan Oliver’e Mıss Meredith’in daha önce hizmetçi olarak çalıştığı evin hanımı Bayan Benson’un şapka boyası içerek öldüğünü söyler. Dedektif araştırmaya Binbaşı Bespard’ la devam eder. Binbaşı uzun boylu yakışıklı biridir. Ona da briç hakkında sorular sorar. O da briç hakkında fazla ayrıntı hatırlamayarak, Roberts’in çok blöfçü ve cesaretli oynadığını, üçüncü oyunda Granslemi yaptığını bunun dikkatini çektiğini anlatır. Binbaşı Despard, Mıss Meredith’i ziyaret ederek kendisinin yardıma ihtiyacı olduğunu bu yüzden bir avukat tutması gerektiğini, kendisinin avukatının görevinde çok iyi olduğunu söyler.

Başmüfettiş Battle Binbaşı hakkında araştırma yaparken Amazon’da rehberliğini yaptığı Prof. Luxmore’a görüşmeye giderek her şeyi bildiğini, Prof. Luxmore’un Binbaşı tarafından vurulduğunu ve bununda Bayan Luxmore’un kendisi tarafından olduğunu söyler. Köşeye sıkışan Bayan Luxmore söylenenleri gerçek sanarak her şeyi itiraf eder. “Kocamın bitkiler hakkında araştırma yapması için beraber Amazon’lara gittik. Kocam rehberimiz olarak Binbaşı Despard’ı tanıştırdı. Binbaşıyla o andan itibaren aramızda bir bağ oluştu sanki. Ama bunu kendisine hiç bir zaman hissettirmedim. Bir gün kocamla Binbaşı tartışmaya başladı. Bu sırada araya girdim, silah o sırada ateş aldı ve kocam yere yığıldı. Binbaşı teslim olmaya giderken oluşacak skandal dan korkarak ona engel oldum ve kocamın hummadan öldüğünü söyleyerek gömdük.” diyerek anlatır.

Dedektifin Bayan Luxmore’la konuştuğunu öğrenen Binbaşı her şeyi anlatmaya karar verir. Dedektife “Prof. Luxmore ve eşine Amazon’larda rehberlik ederken hepimiz humma hastalığına yakalandık. Prof. Luxmore hepimizden daha fazla ateşli idi. O gece kendisini kaybetmiş bir şekilde nehire doğru ilerlediğini gördüm. Onu engelleyemeyeceğimi düşünerek onu bacağından vurmaya karar verdim. Tam silahı ateşlerken Bayan Luxmore beni engelleyerek onu sırtından vurmamı sağladı. Polise giderken Bayan Luxmore’un bana olan duyguları yüzünden suçlanacağımı düşünerek yerlilere hummadan öldüğünü söyledim “der.

Hiç beklenmedik bir anda Bayan Lorrimer dedektifi arayarak kendisi ile görüşmek istediğini söyler. Dedektif giderek onunla görüşür. Bayan Lorrimer dedektife Bay Shaıtana’yı kendisinin öldürdüğünü söyler. Dedektif buna inanmayarak bayan Lorrimer’i sıkıştırır. Bunun üzerine Bayan Lorrimer cinayeti işlediğini bunu Mıss Meredith’i korumak için yaptığını, kendisinin nasıl olsa iki aylık ömrünün kaldığını söyler. Dedektif evden ayılır. Tam giderken arkasına bakar ve Bayan Lorrimer’in merdivenlerden Mıss Meredith sandığı genç bir kızın çıktığını görür ve yoluna devam eder.

Bir gün sonra başmüfettiş arayarak Bayan Lorrimer’in intihar ettiğini ve diğer cinayet sanıklarına bir itiraf mektubu yazdığını söyler. Bunu öğrenen dedektif hemen Bayan Lorrimer’in evine gider ve Dr Roberts’le karşılaşır. Hizmetçiyi teselli etmeye çalışırken olayı sorar. Hizmetçi kendisine hanımefendinin dün rahatsızlandığını ve bunun dedektifin gitmesinden sonra gelen Mıss Meredith’le görüşmesinden sonra olduğunu, bunun üzerine hanımefendinin uyku ilacı alarak istirahate çekildiğini söyler. Olaya ilk müdahaleyi sabah büyük bir heyecanla gelen Dr. Roberts yapmıştır.

Dedektif bunları öğrendikten sonra Bayan Lorrimer’in odasına gider ve kadındaki morluğu fark eder. Bunun üzerine başmüfettiş ile beraber Mıss Meredith’in evine giderler. Arkadaşı Mıss Phata beraber nehire indiğini öğrenirler. Hızla nehire giderler, biraz ileride Mıss Meredith’in arkadaşı ile kayıkta olduğunu, Binbaşının da onlara doğru gittiğini görürler. Tam o sırada Mıss Meredith arkadaşının bacağından tutarak nehire atar. Arkadaşının müdahalesi ile kayık alabora olur. Binbaşı suya atlar. Mıss Phata’a yönelerek onu kıyıya bırakır ve tekrar gider. Mıss Merdith’i çıkarır ancak artık çok geçtir. Mıss Phata olaylara bir anlam veremez ve dedektife sorar. Dedektif Mıss Meredith’in daha önce yanında çalıştığı Bayan Bohanes’i zehirleyerek öldürdüğünü sonrada onun yanında çalıştığını bilen tek kişinin kendisi olduğu için kendisini öldürmek istediğini anlatır.

Bu sırada Bayan Oliver’i arayarak Dr. Roberts’ı büroya çağırmasını ister. Bu olaydan sonra başmüfettiş ve dedektif büroya gider ve kendilerini bekleyen Dr. Roberts’le konuşmaya başlarlar. Dedektif bütün her şeyi bildiğini ve katilin Dr. Roberts olduğunu söyleyerek anlatmaya başlar “O gece Bay Shaıtana’nın yaptığı konuşmadan şüphelenerek onu öldürmeye karar verdin, üçüncü elde Granşlemi yaparak herkesin dikkatini oyuna çekip kendisini oyun dışı bırakarak şöminenin yanına gidip hançerle Bay Shaıtana’yı öldürdüğün hiçbir şey olmamış gibi oyuna devam ettin, tam o sırada oyun dışı kalan Mıss Meredith şöminenin başına giderek Bay Shaıtana’nın halini görünce kontrol etmek amacı ile üzerine eğildi, bunu gören Bayan Lorrimer katili Mıss Meredith zannetti.

Bayan Lorrimer’in hasta olduğunu öğrenen Dr. Roberts’in bundan faydalanarak mektupları el yazısını taklit ederek yazıp sabaha erkenden gelip hizmetçiye hiçbir şey sezdirmeden kendisine sıcak su getirmesini istedi ve hizmetçiyi uzaklaştırdıktan sonra Bayan Lorrimer’le yalnız kalıp onu zehirleyip intihar süsü verdin “diyerek Dr Roberts’ı suçlar. Dr Roberts buna itiraz eder ve herhangi bir delilinin olmadığını söyler. Dedektif eski arkadaşı bir aktörü Dr. Roberts’e görgü tanığı bir cam silici olarak tanıştırır. Dr. Roberts her şeyi itiraf etmek zorunda kalır ve dedektifin söylediği her şeyi aynen tekrar eder.

“Olağanüstü Okuyucular kitabı okurken yerlerinden bile kıpırdayamayacak.”
-Sunday Times-

“Bu kitabı okumaya başladığınızda, ilk adımı hiç atmamış olmayı dileyeceksiniz. Çevreniz kararacak ve kendinizi öykünün içinde bulacaksınız”
-Bild Am Sonntag

“Bu kitap kendisi için söylenen her bir övgü sözcüğünü hak ediyor. Üçlemenin geri kalan iki kitabı bunun yarısı kadar bile iyi olsa, Larsson bize müthiş bir miras bırakmış olacak.”
-Sharon Wheeler-

“Larsson’un bu kitabı saatli bir bomba gibi…”
-Bob Cornwell-

“Hipnotize edici.”
-USA Today-

“Tam bir dinamit.”
-Liz Smith-

“Çılgınca Müthiş bir gerilim.”
-The Washington Post-

“Büyük bir açlıkla okunacaktır”
-Observer-

“Larsson’un kitapları hayatımız için bir tehlike oluşturuyor. Parklar okuyucularla tıka basa dolacak, çalışma dünyası altüst olacaktır. Bütün bunların nedeni hiç kimsenin kitabı elinden bırakamamasıdır.”
-Bams-
ELİNİZDE BIRAKAMAYACAĞINIZ BİR KİTAP

Ama Lauren’ın bir yalan üstüne kuruludur ve bu oyun her geçen dakika daha da tehlikeli bir hal almaktadır. Sırrı, Nick’in ona olan hassas güvenini ve o ana dek tanıdığı en güçlü adamla gelecekte birlikte olma umudunu tamamen yok edecek midir?
BİR SOLUKTA OKUNABİLECEK KİTAP .